Σάββατο, 10 Ιουλίου 2010

ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΠΑΙΑΔΙΑ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥΣ

http://www.eleftheria.gr/viewarticle.asp?aid=4477&pid=19&CategoryID=19
Της κ. Χριστίνας Σβάρνα ψυχολόγου της ΘΕΨΥΠΑ
Η κατάθλιψη είναι ένα σοβαρό πρόβλημα υγείας που μπορεί να επηρεάσει άτομα όλων των ηλικιών, συμπεριλαμβανομένων των παιδιών και των εφήβων. Πρόκειται για μία ψυχική ασθένεια που επηρεάζει όλο το σώμα και έχει αντίκτυπο στον τρόπο που ένα άτομο αισθάνεται, σκέφτεται και συμπεριφέρεται. Έρευνες που έχουν γίνει στο γενικό πληθυσμό, έχοντας ως στόχο την ανίχνευση της προδιάθεσης στην κατάθλιψη σε άτομα υγιή, δείχνουν ότι το 2% έως 4% των παιδιών και 4% έως 8% των εφήβων πάσχουν από κατάθλιψη. Το ποσοστό αυτό αυξάνει όταν πρόκειται για κλινικούς πληθυσμούς. Για παράδειγμα, έχει υπολογιστεί ότι 1 στα 5 παιδιά που παραπέμπονται σε ψυχιατρικά τμήματα παρουσιάζουν καταθλιπτική συμπτωματολογία. Στην Ελλάδα σε μία έρευνα ( Μαδιανός, 1993) που συμπεριέλαβε 1316 εφήβους ηλικίας 12 – 17 ετών διαπιστώθηκαν ιδιαίτερα αυξημένα ποσοστά κατάθλιψης (20,3 %). Σε πολλές χώρες η αυτοκτονία είναι μια από τις τρεις πιο κοινές αιτίες του θανάτου στην ομάδα ηλικίας 15-34 ετών. Οι περισσότεροι έφηβοι που αποπειρώνται να αυτοκτονήσουν πάσχουν από κάποιας μορφής συναισθηματική διαταραχή.
Είναι λοιπόν εξαιρετικά σημαντικό οι γονείς, οι εκπαιδευτικοί και άλλοι που φροντίζουν παιδιά να γνωρίζουν για την κατάθλιψη στην παιδική και εφηβική ηλικία. Η έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων της πάθησης και η θεραπεία δημιουργούν τις καλύτερες προϋποθέσεις για την προστασία του παιδιού από μελλοντικά προβλήματα σε ψυχικό και κοινωνικό επίπεδο. Ποια είναι όμως εκείνα τα χαρακτηριστικά που θα πρέπει να μας ανησυχήσουν και να αναζητήσουμε τη βοήθεια ειδικού;
* Αυξημένος εκνευρισμός και ευερεθιστότητα, ακόμα και οι πιο μικρές δυσκολίες φέρνουν εκνευρισμό και θυμό που το παιδί ή ο έφηβος δεν μπορεί να διαχειριστεί. Γονείς παιδιών που νοσούν από κατάθλιψη αναφέρουν χαρακτηριστικά «δεν μπορεί να παραμείνει στη θέση του, είναι ανήσυχο και νευρικό». Αυτά τα διαστήματα ευερεθιστικότητας διακόπτονται συχνά από διαστήματα απάθειας.
* Η μείωση της ψυχοκινητικότητας εκδηλώνεται συνήθως με απομάκρυνση από φίλους και από δραστηριότητες από τις οποίες το παιδί αντλούσε χαρά και ικανοποίηση στο παρελθόν (το παιδί δεν επισκέπτεται πια τους φίλους του, ή δεν κάνει καθόλου φίλους και περνά τον περισσότερο χρόνο του μόνο, ενώ δραστηριότητες που το ευχαριστούσαν στο παρελθόν δεν έχουν πλέον ενδιαφέρον). Παρουσιάζει μία εικόνα χαμηλής ενεργητικότητας και κόπωσης. Είναι λιγότερο χαμογελαστό, υπερβολικά υπάκουο έως αδιάφορο σε ό,τι συμβαίνει γύρω του.
* Πολλές απουσίες από το σχολείο και σημαντική μείωση στη σχολική επίδοση: το παιδί χάνει πολλά μαθήματα και η επίδοσή του στα μαθήματα μειώνεται σε σημαντικό βαθμό.
* Αλλαγές στις διατροφικές συνήθειες: συνήθως απώλεια της όρεξης που έχει ως αποτέλεσμα απώλεια βάρους. Μερικές φορές αύξηση της όρεξης και παρηγοριά στο φαγητό.
* Προβλήματα στον ύπνο: το παιδί μπορεί να ξυπνά πολλές φορές κατά τη διάρκεια της νύχτας ή να μην μπορεί να ξυπνήσει το πρωί.
* Αναποφασιστικότητα, έλλειψη συγκέντρωσης: παιδιά που ήταν καλά οργανωμένα στο παρελθόν φαίνεται να ξεχνούν, να μην μπορούν να οργανώσουν το χρόνο και τις δραστηριότητές τους ή να συγκεντρωθούν σε ό,τι κάνουν.
* Υπερβολικά συναισθήματα ενοχής και ανικανότητας: φράσεις όπως «Είμαι χαζός» ή «Εγώ φταίω για όλα» είναι συχνές στο καταθλιπτικό παιδί.
* Απουσία ενθουσιασμού ή κινήτρου και χαμηλή αυτοεκτίμηση: αδυνατούν ή αρνούνται να αξιολογήσουν σωστά τις δυνατότητές τους και αισθάνονται αμηχανία, όταν οι άλλοι τους επαινούν. Θεωρούν ότι δεν αξίζουν την προσοχή και τη φροντίδα των άλλων, αλλά ακόμα και όταν την δέχονται την αντιμετωπίζουν καχύποπτα.
* Συχνά παράπονα για κεφαλαλγίες και πόνους στο στομάχι: τα συμπτώματα αυτά συνήθως απορρέουν από την αλλαγή των διατροφικών συνηθειών.
* Θλίψη και απελπισία: τις περισσότερες ημέρες της εβδομάδας και για αρκετές ώρες της ημέρας το παιδί κλαίει και είναι θλιμμένο.
* Μπορεί να παρουσιάσει επιπλέον αντικοινωνικές συμπεριφορές: το σκάνε από το σπίτι, λένε συνεχώς ψέματα , κλέβουν από μαγαζιά.
* Χρήση ουσιών και κατάχρηση αλκοόλ: πολλές φορές οι έφηβοι επειδή δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν το συναισθηματικό κενό που νιώθουν καταφεύγουν στη χρήση ουσιών πιστεύοντας ότι θα τους βοηθήσει να αισθανθούν καλύτερα.
* Επαναλαμβανόμενες σκέψεις θανάτου και αυτοκτονίας: αρκετές φορές ένας έφηβος που είναι θυμωμένος μπορεί να πει τη φράση «Μακάρι να πέθαινα». Η αυτοκτονία όμως είναι μια πραγματικότητα ακόμη και για τα παιδιά και τους εφήβους. Όταν μια τέτοια φράση προέρχεται από τα χείλη ενός παιδιού ή εφήβου με κατάθλιψη, θα πρέπει πάντα να λαμβάνεται πολύ σοβαρά υπόψιν. Όταν μερικά από τα προαναφερόμενα συμπτώματα επιμείνουν για περισσότερο από δύο εβδομάδες, οι προβληματισμοί πρέπει να συζητηθούν με την οικογένεια ή με ένα στενό φίλο ή με ένα δάσκαλο του παιδιού ή του νεαρού ατόμου πριν γίνει ένα βήμα παραπέρα. Στο σημείο αυτό θα ήθελα να επισημάνω ότι στην περίπτωση του εφήβου ο κίνδυνος της μη διάγνωσης οφείλεται στο γεγονός ότι παρόλο που τα συμπτώματα αυτά υπάρχουν, ο έφηβος τα αρνείται εφησυχάζοντας τους γονείς του, έχοντας την ψευδαίσθηση ότι μπορεί να τα καταφέρει μόνος του. Σε αυτή την περίπτωση η πρόγνωση είναι αρκετά δυσοίωνη με υψηλό κίνδυνο συνύπαρξης της κατάθλιψης με άλλες ψυχικές διαταραχές. Επιπλέον ο κίνδυνος αυτοκτονίας σε νεαρά άτομα είναι αρκετά υψηλός. Αν οι γονείς ή άλλα ενήλικα πρόσωπα στη ζωή του παιδιού ή του εφήβου υποψιάζονται την ύπαρξη κατάθλιψης, θα πρέπει να αναζητήσουν εξειδικευμένη βοήθεια. Η κατάθλιψη θεραπεύεται.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου